KNAW benoemt Cees Dekker tot akademie hoogleraar

Biofysicus Cees Dekker is door de KNAW als Akademiehoogleraar benoemd. Hij ontvangt één miljoen euro, te besteden aan zelf te kiezen wetenschappelijk doel.

Ook religiewetenschapper en antropoloog Birgit Meyer (UU) heeft de prijs gekregen.

Elk jaar krijgen twee onderzoekers de Prijs Akademiehoogleraren: één onderzoeker uit de sociale of geesteswetenschappen en één onderzoeker uit de natuurwetenschappen, de technische wetenschappen of de levenswetenschappen. De prijs bekroont het oeuvre van onderzoekers tussen de 54 en 59 jaar oud die hebben bewezen binnen hun vakgebied te behoren tot de wereldtop. De twee winnaars zijn geselecteerd door een internationale jury die werd samengesteld door de KNAW.

Prof. dr. Cees Dekker (56) is hoogleraar moleculaire biofysica aan de TU Delft en directeur van het prestigieuze Kavli Institute of Nanoscience Delft. Hij maakte al in de jaren negentig wereldwijd naam met onderzoek naar eigenschappen en mogelijkheden van nanobuisjes van koolstof. Hij gebruikte die buisjes onder meer om transistoren te maken op basis van slechts één enkel molecuul. Zijn werk gold lang een icoon van de nanotechnologie: technologie op de schaal van een miljoenste millimeter.

Vanaf 2000 verlegde Dekker zijn onderzoek steeds meer in de richting van de biologie. Met inmiddels tientallen collega’s duikt hij in zijn Delftse laboratorium op nog steeds de zelfde minuscule schaal in de machinerie van levende cellen. Zijn werk liet zien hoe individuele DNA- en eiwitmoleculen met elkaar samenwerken, bijvoorbeeld om een beschadigde genetische code te herstellen. Hij ontwikkelde ‘nanoporiën’: gaatjes zó klein dat individuele DNA-moleculen er langzaam doorheen kunnen worden getrokken om zo de genetische code af te lezen. En hij loopt zich al volop warm op het grensvlak van nanotechnologie en synthetische biologie, een gebied dat ons de komende jaren heel dicht bij fundamentele vragen over de essentie van het leven zal brengen (‘kunnen we een cel bouwen uit losse componenten?’). Dekker zal het geldbedrag verbonden aan het KNAW Akademiehoogleraarschap gebruiken voor onderzoek naar synthetische cellen.

De andere Akademiehoogleraar, Prof. dr. Birgit Meyer (55), is hoogleraar religiewetenschap aan de Universiteit Utrecht. Ze bestudeert de rol van godsdienst vanuit een sociaal-cultureel, mondiaal en materieel perspectief. Kenmerkend voor haar invalshoek is het combineren van religiewetenschappelijke en cultureel-antropologische benaderingen. In haar werk laat ze zien dat grondige kennis van religie belangrijk is voor een beter begrip van de wereld. Ze helpt zo mee om religiewetenschappen een nieuwe inhoud en richting te geven in een tijd van ontkerkelijking enerzijds en de revitalisering van religieuze overtuigingen anderzijds.

De prijzen worden op 25 juni aanstaande uitgereikt in het Amsterdamse Trippenhuis, de thuisbasis van de KNAW.