Overslaan en naar de inhoud gaan
Het glazen  laboratorium

Maximale transparantie wilde microscopie-expert Pieter Kruit voor het nieuwe Van Leeuwenhoeklaboratorium. Het werd een glazen huis binnen het oude gebouw van Technische Natuurkunde.

De entree is nog niet klaar. Daar komt een wandvullende striptekening te hangen over de geschiedenis van de microscopie. Vanaf Antoni van Leeuwenhoek tot de meest geavanceerde elektronenmicroscoop. De Delftse kunstenaar Mark van Huystee werkte ervoor nauw samen met hoogleraar deeltjesoptica prof.dr.ir Pieter Kruit (faculteit Technische Natuurwetenschappen). De historische wand vormt een passend entree naar het Van Leeuwenhoek Laboratory for Advanced Imaging Research (VLLAIR), zoals het nieuwe laboratorium officieel heet, waar onderzoekers nieuwe methoden van microscopie en beeldvorming ontwikkelen.

Doordat het oude laboratorium moest wijken voor de uitbreiding van Qutech ontstond de mogelijkheid voor een compleet nieuw microscopielab. Pieter Kruit koos voor transparantie: "Je moet naar binnen kunnen kijken zodat studenten, bezoekers en collega's zien wat er gebeurt. Andersom zitten promovendi en studenten ook niet meer in een donker hok.

Vroeger sloten natuurkundigen zich graag af van de wereld, tegenwoordig zijn ze socialer, opener en communicatiever."

OpenheidEen glazen microscopielab stuit soms op praktische bezwaren vanwege ongewenst strooilicht. Daglicht is vaak minder een probleem dan te voorkomen dat laserlicht ongewenst naar buiten prikt. In het nieuwe lab gaan daarom lasers alleen aan als de lichtdichte gordijnen gesloten zijn. Ze openen automatisch zodra de laser gedoofd is.

De transparantie gaat verder dan het oog rijkt. Het staat ook voor openheid naar gebruikers en industrie. Zo kunnen biologen hier hun samples bekijken in een nieuw licht. Microscoopfabrikanten kunnen hier nieuwe methoden ontwikkelen en uittesten in samenwerking met de TU. Ook in die samenwerkingen is Kruit helder en transparant: onderzoeksresultaten worden gepubliceerd. Vindingen kunnen beschermd worden met patenten.

Als voorbeeld van zo'n samenwerking met de industrie noemt Kruit de Delftse startup Delmic die optische en elektronenmicroscopie met elkaar combineert. Delmic beschikt nu over een fraai demonstratielab binnen VLLAIR waar gebruikers hun meegebrachte samples kunnen bekijken.

MultibundelEen ander voorbeeld is de multibundelmicroscoop die hier in ontwikkeling is. Een elektronenmicroscoop scant normaal gesproken een gebied van enkele vierkante micrometers, legt Kruit uit. Maar biologen hebben vaak samples van enkele vierkante millimeters, een miljoen keer groter dus. Dan is het fijn om 196 bundels te hebben (14 bij 14) in plaats van één enkele. "Het maakt nogal wat uit of je één dag aan het scannen bent, of tweehonderd."

De multibundelmicroscoop maakt gebruik van dezelfde technologie als het bedrijf Mapper. Dat ontwikkelde het gebruik van meerdere elektronenbundels voor de ultrafijne lithografie van halfgeleiders (chiptechnologie). Kruit toont de multibundelmicroscoop die op het oog niet verschilt van de andere elektronenmicroscopen hier. Juist dat heeft ingenieuze ingrepen gevergd. Vergelijkbare opstellingen elders zijn een stuk grover en groter, aldus een zichtbaar trotse Kruit.

Wie door de deuren de voormalige D-vleugel van het natuurkundegebouw inloopt ziet een gebouw in een gebouw. De centrale as met blauwe vloeren en muren biedt ruimte aan ondersteunende techniek: koeling, elektronica, vacuümpompen en klimaatbehandeling. Als de temperatuur in een microscopielab meer dan een graad verandert, zien onderzoekers het preparaat 'weglopen'. In de blauwe gang zoemt en bromt allerlei apparatuur zodat de witte laboratoria aan weerszijden een serene rust kunnen ademen.

Het geheel van centrale as en laboratoria vormt een soort glazen doos waar je omheen kunt lopen. Hier wordt op de grenzen van het haalbare gewerkt. In het eerste lab op de hoek werkt een promovendus aan een ultrasnelle lasertechniek die het mogelijk moet maken om veranderingen in een miljoenste van een miljoenste seconde vast te leggen. Op die tijdschaal voltrekken zich faseovergangen in halfgeleiders. Andere opstellingen zijn voorzien van een ionenbundel waarmee tijdens de waarneming 3D structuren gebouwd kunnen worden met een resolutie van 10 nanometer.

Als knipoog naar het verleden staat in de hoek een Philips elektronenmicroscoop van vijftig jaar geleden. Destijds ongetwijfeld de trots van de afdeling, nu een museumstuk.

Kruit en zijn medewerkers zijn blij met het resultaat. Ze hebben er een jaar langer op moeten wachten dan gepland doordat de locatie binnen het natuurkundegebouw twee maal veranderd is. Afgezien daarvan is de bouw binnen budget en termijn afgerond.

Ooit zal ook dit laboratorium het veld moeten ruimen wanneer het gebouw voor technische natuurkunde gesloopt wordt. "Maar wanneer dat is weet je bij de TU nooit", zegt Kruit luchthartig.

Omstreden Pieter Duisenberg wil kritiek wegnemen

Ik heb nu een andere rol, zegt voormalig VVD-Tweede Kamerlid Pieter Duisenberg tegen zijn critici. Voor het eerst reageert hij in dit interview op de commotie rond zijn benoeming als voorzitter van universiteitenvereniging VSNU.

Lees het artikel

Delft serveert

Nog geen plannen voor het eten? Ga naar het Sint Agathaplein, daar is dit weekend het jaarlijkse foodfestival Delft Serveert.

Lees het artikel

Advies voor studenten

Columnist Kim-Lan Jong Baw heeft advies: "Doe alleen wat je moet en wilt doen. And make it count." Lees nu haar hele column.

Lees het artikel

Proteus ontwikkelt bewegende roeibak

De bakken die nu bij Proteus langs de Schie staan, lopen vol als er een vrachtschip snel langs vaart. Tijd voor een nieuw soort roeibak.

Lees het artikel

[Blog#2] Zeeleeuwen en taalproblemen

Wat beleefden onze Delta Lab-studenten deze week in Chili? Lees erover in hun tweede blog.

Lees het artikel

Krijg Delta updates

Click here to unsubscribe