Overslaan en naar de inhoud gaan
Europa belooft miljard voor quantum computer

Eén miljard euro wil de Europese Commissie besteden aan een nieuw technologisch ‘vlaggenschip’: de quantumcomputer. Het Delftse onderzoeksinstituut QuTech speelt daarin een hoofdrol.

Al jaren onderzoeken wetenschappers in Delft de mogelijkheden voor een quantumcomputer: een computer met extreme rekenkracht. Dankzij het geld van de Europese Unie kan het instituut QuTech samen met enkele partners in andere landen proberen een doorbraak te forceren.

In gewone computers kunnen de bits één of nul zijn, en met die enen en nullen kun je rekenen en programmeren. Het idee achter de quantumcomputer is dat heel kleine bits tegelijkertijd 1 én 0 kunnen zijn, als ze zich in een zogeheten quantumtoestand bevinden. Dat maakt de rekenkracht extreem groot.

Een van de drijvende krachten achter QuTech is natuurkundige Leo Kouwenhoven, ooit winnaar van de Spinozapremie.

Waar is het geld voor bedoeld?"Wij zijn nu nog een klein instituut ten opzichte van het probleem dat we willen aanpakken: het bouwen van een quantumcomputer. We hebben versterking nodig, en de partnerinstituten ook. Er is een wereldwijde wedloop om de eerste quantumcomputer te bouwen."

Zou het erg zijn als ze hem in de Verenigde Staten eerder bouwen dan hier?"Je kunt best eens een technologische sprong missen, maar niet allemaal: dan word je een achterlijk land. En Europa heeft gewoon een goede uitgangspositie om de eerste te zijn. De wetenschap van quantummechanica is hier hartstikke sterk. We hebben al demonstratiemodellen en babycircuitjes, maar het gaat nu om de grote stap."

Wat maakt die grote stap moeilijk?"De eerste transistor is in 1948 gemaakt, maar toch duurde het nog dertig jaar voor er een pc kwam. Daar moet je het mee vergelijken. Je moet stap voor stap, probleem voor probleem, uitvinden hoe je het beste te werk kunt gaan."

Wat kun je er eigenlijk mee?"Je hebt een enorme rekenkracht. Daarmee kun je bijvoorbeeld chemische reacties gaan voorspellen. Nu moet je stofjes in een potje stoppen en roeren, maar straks kun je zeggen: dit is de reactie die ik wil, welke stoffen horen daarbij? Het biedt ook mogelijkheden voor personalised medicine: je kunt berekenen welk medicijn bij iemand past."

Bent u zelf aan politici uitleg gaan geven over de quantumcomputer?"Ja, ik ben een paar keer bij hogere ambtenaren op bezoek geweest en een paar weken geleden nog hield ik een praatje bij het Europese Parlement. Met ons instituut zijn we een jaar of twee geleden een 'nationaal icoon' geworden: minister Kamp heeft ons geholpen met het openen van deuren. Hij heeft enorm zijn best gedaan om het quantumonderzoek hoger op de agenda te krijgen."

Hoe snel kan de computer er zijn?"Als ik in een optimistische bui ben, zeg ik: over tien jaar. Anders over vijftien jaar."

Politici en journalisten weten weinig tot niets van quantummechanica. Is het niet makkelijk om meeslepende verhalen te vertellen over de mogelijkheden?"Dat is een goede vraag. Ik kan wel zeggen dat de farmaceutische industrie veel belangstelling heeft voor de quantumcomputer vanwege personalised medicine, maar ik ben geen dokter en kan niet zeggen dat de patiënt echt zal genezen. We hebben wel grote stappen gezet die de quantumcomputer dichterbij brengen. Tien jaar geleden waren er te veel onzekerheden om zinnige voorspellingen te doen, maar nu zijn we echt in de fase van engineering beland. Niet voor niets besteden grote bedrijven als Google geld aan de quantumcomputer: hij is misschien nog ver weg, maar ze willen de boot niet missen."

Heeft u het geld al uitgegeven?"Nog niet! Eén miljard euro is het standaardbedrag voor een Europees flagship, een vlaggenschip, in de wetenschap. Er zijn er al twee over het brein en grafeen. De onderhandelingen over de preciezen financiering zullen nog volgen. Het kan best zijn dat Brussel de helft betaalt en de lidstaten de andere helft. Maar het flagship is eigenlijk al realiteit. De raad van ministers moet het nog officieel goedkeuren, maar het zou hamerstuk moeten zijn."

Dus tot die tijd bestaat het vlaggenschip tegelijkertijd wel en niet."Ja, het bevindt zich in een quantumtoestand."

Krijg Delta updates

Click here to unsubscribe