Zorgen

Ik ben een man van de toekomst. Maar deze zomer word ik veertig en ik betrap mezelf er op dat soms, in onbewaakte ogenblikken, mijn gedachten zich buigen over alles wat is geweest. Men zegt wel dat het leven begint bij veertig, maar vooralsnog heeft dit vooruitzicht op mij hetzelfde effect als dat wat iemand overkomt als hij in doodsangst is: je hele leven trekt in één seconde aan je voorbij. Goed, bij mij duurt deze seconde langer, en het komt op willekeurige momenten voor, maar de contemplatie is er niet minder om.
Gelukkig veroorzaakt het ‘terugmijmeren’ bij mij geen valse nostalgische gevoelens. Vroeger was alles beslist niet beter, al hoeft het daarnaar terugverlangen daarmee niet minder te worden. De huidige crisis leert ons dat de vooruitgang ook niet alles is, en eenvoud en armoede hebben ook hun charmes.
In 2001 ging ik bij TBM werken en veel mensen zijn inmiddels de revue gepasseerd. Zoals een voormalige promotor die op een goede dag niet meer kwam opdagen en als straf zijn jaarlijkse bonus gehalveerd zag worden door de toenmalige decaan. Hij werd toch nog hoogleraar ondernemerschap, om niet veel later het gebouw weer te moeten verlaten.
Een collega die op een verloren vrijdagmiddag mijn kamer binnenkwam en glunderend vertelde dat hij een artikel had gepubliceerd in een tijdschrift met een impactscore hoger dan drie. Na mijn oprechte felicitaties en de nuttige suggestie om het artikel te verspreiden binnen de sectie, zei hij dat het nog niet helemaal zo ver was. Hij zou naar een conferentie in Palermo gaan alwaar de redacteuren van dat tijdschrift zich ook zouden bevinden. En die zouden hem ongetwijfeld na afloop van zijn presentatie vragen om iets in hun tijdschrift te schrijven.
Een vaste aanstelling aan een universiteit in combinatie met een doctorstitel is dus beslist geen garantie voor het voorkomen van pathologisch leugenaarschap. En dan een oudere collega die twee decennia lang processen tegen de TU voerde omdat hij zijn functieomschrijving niet vond passen bij het zelfgecreëerde beeld van zijn status. Uiteindelijk won hij, waarna onze sectie alsnog de pensioenpremies moest ophoesten, hoewel onze toenmalige sectieleider de(zelfde) decaan hartstochtelijk had geadviseerd de goede man niet in de sectie toe te laten. Over doorzettingsvermogen had de oude baas dus niet te klagen. Zelfs een hartaanval voorkwam niet dat hij naast zijn ziekmelding op de TU in staat was om voor zijn eigen bedrijfje bij te klussen. Maar er is ook goed nieuws. Er kwam een astronoom die bijna eigenhandig het ondernemerschapsonderwijs op de TU Delft opzette, mij enige goede smaak voor taal en boeken bijbracht, en met zijn maandelijkse columns in de Delta laat zien dat hij in de top-5 van Nederlandse columnisten staat. En er was een geofysicus die mij leerde cyclisch te denken, niet wegliep tijdens mijn promotieonderzoek, en een werk- en denktempo heeft dat mij doet duizelen en inspireren tegelijkertijd. En, tot slot, was daar een vrouw, ondersteunend op het werk, maar nog liever en mooier daarbuiten.
Wat brengen de komende tien jaren? Ik maak me zorgen. Gelukkig schrijft Max Pam in ‘Het Bijenspook’: ‘Een zorgloos mens wordt niet gehinderd door heimwee naar het verleden, noch door angst voor een toekomstige dood. Een zorgeloos mens leeft alleen in het heden’. Ik bedoel maar.

Patrick van der Duin is toekomstonderzoeker bij de sectie technology, strategy and entrepeneurship van de faculteit Techniek, Bestuur en Management.