Tussenstand - In de olie

(Foto: Sam Rentmeester/FMAX)

Naam: Geert van der Kraan (29)
Nationaliteit: Nederlandse
Onderwerp: Microben uit de ondergrond als mogelijke informatiedrager voor een verbeterde oliewinning.
Promotoren: Prof.dr.ir. Mark C. M. van Loosdrecht (Technische Natuurwetenschappen), Prof.dr. Hans Bruining (Civiele techniek en Geowetenschappen)
Tussenstand: 2,5 Jaar achter de rug

Promovendus ir. Geert van der Kraan onderzoekt hoe microbiële populaties zich gedragen in olievelden. “Zodra we weten welke micro-organismen in zo’n veld groeien en onder welke omstandigheden, kan dat wellicht waardevolle informatie aan de olie-industrie verschaffen.
Van alle aardolie wordt slechts een derde uit een olieveld gewonnen. Dat werkt als volgt. De eerste tien procent van de olie komt vanzelf omhoog door de interne druk van het reservoir. Daarna neemt deze druk af en komt de olie niet meer naar boven. Door bijvoorbeeld zeewater in het veld te pompen proberen we de olie nog wat opwaarts te drukken.
Sommige van de micro-organismen die in de olievelden leven, voelen zich extra op hun gemak in dat water-olie mengsel, waaronder de ‘sulfaatreduceerders’. Deze beestjes zetten het (meegekomen) sulfaat (SO42-) dat het zeewater bevat, om in het corrosieve H2S. Dit zorgt dan weer voor ‘verzuring’ van het reservoir en corrosie van pijpleidingen en dat willen we natuurlijk voorkomen. In mijn onderzoek probeer ik de microbiële populatie in verschillende olievelden in kaart te brengen. Uit genetisch materiaal bepaal ik welke micro-organismen er in het reservoir aanwezig zijn. In een casestudy hebben we aangetoond dat de populaties zeer specifiek zijn en gevoelig voor veranderingen in hun omgeving. We onderzoeken ook hoe micro-organismen zich door een reservoir bewegen. Want alleen als ze dat redelijk vlot doen, is een monster representatief voor het geheel. Olie zit van nature in poreus gesteente. Wij simuleren de stroming ervan in twee dimensies. In een glazen plaatje hebben we heel kleine kanaaltjes ge-etst waar micro-organismen doorheen kunnen stromen. Dit model is net af, daar gaan we binnenkort leuke stromingsexperimenten mee doen.
Uiteindelijk wil ik nog meer informatie uit de populaties gaan halen. In een extreme omgeving als een olieveld kunnen alleen de best aangepaste micro-organismen de overhand krijgen. Een verandering in de reservoiromgeving door menselijke activiteit heeft invloed op de samenstelling van deze populatie. Ik wil kijken of het mogelijk is de gevonden populatie te verbinden aan die verandering. Zo kunnen de micro-organismen inderdaad gaan dienen als een informatiebron van het reservoir.
Mijn promotie wordt mede vanuit Shell betaald en voor hen kan dit belangrijke informatie opleveren.” (BB)