Toeters en foute hoedjes bij verkiezingsdebat

Bekende en toekomstige Kamerleden die met een feesthoedje op hun hoofd partijstandpunten verdedigen en een adtje moeten trekken voor extra spreektijd. Waar anders vind je dat, dan in Delft tijdens de Owee?

Feesthoedjes bij het verkiezingsdebat. Van links naar rechts Rik Grashoff (GroenLinks), Ton Monasso (D66) en Eppo Bruins (ChristenUnie). (Foto: Connie van Uffelen)

Grote afwezige bij het verkiezingsdebat van woensdag 22 augustus was CDA’er Sander de Rouwe. Hij zegde krap twee uur van tevoren af. “De bedenker van de langstudeerboete is nu te druk met het afschaffen ervan”, grapte gespreksleider Pieter Guldemond tegenover een paar honderd aankomende eerstejaars.

De Rouwe was niet de enige die afzegde, ook de SP liet het afweten en de VVD trok een dag tevoren onderwijswoordvoerder Anne-Wil Lucas terug, maar stuurde nummer 33 op de lijst: Foort van Oosten. Hij kruiste de degens met Martijn van Dam (PvdA), Rik Grashoff (GroenLinks), Ton Monasso (D66) en Eppo Bruins (ChristenUnie).

Ondanks het feit dat deze politici extra spreektijd konden verdienen door een biertje achterover te gieten, waren zij niet te betrappen op spannende uitspraken. Studenten deden die eerder zelf: 53 procent vindt dat de alcoholleeftijd omhoog moet naar 18 jaar. Desondanks gaf daarna vijftien procent toe nog geen achttien te zijn en tijdens de Owee wel alcohol te hebben gebruikt.

PvdA’er Martijn van Dam noemde het ‘een van de meest lullige onderwerpen waar de politiek over gaat’, maar was wel voor verhoging van de alcoholleeftijd, zoals de ChristenUnie zo graag wil. Grashoff zei meer te zien in goede voorlichting, maar noemde een verbod ‘een signaal dat nu even nodig is’. De VVD wilde eerst maar eens handhaven op zestien jaar. Alleen D66 was tegen: “Je moet er toch niet aan denken dat je op de Owee pas je eerste biertje drinkt”, zei Monasso.

Verder waren er veel open deuren en vooral holle verkiezingsretoriek. Dat begon al bij het voorstelrondje: ‘deze verkiezing is bepalend voor jullie generatie’ (PvdA), ‘de samenleving moet radicaal anders’ (ChristenUnie), ‘de VVD kijkt verder dan je studie’, ‘niet alleen de crisis oplossen, maar naar de lange termijn kijken’ (D66) en: ‘we moeten op een duurzame manier uit de crisis komen’ (GroenLinks).

Gespreksleider en wethouder kenniseconomie Pieter Guldemond, die er zowaar een vlotte show van maakte, ging snel door naar de hamvraag: gaat de langstudeerboete er donderdag aan? Ja, zo verwachten PvdA, D66 en GroenLinks. Maar als die boete wordt vervangen door een sociaal leenstelsel, is de ChristenUnie tegen. VVD’er Van Oosten pleitte voor het sociaal leenstelsel, maar wees op nog lopende onderhandelingen.

Ook op vragen als: moet Nederland vasthouden aan de Europese drie procent begrotingsnorm, moet de AOW sneller omhoog, gaat duurzaamheid voor economische groei en moeten alle coffeeshops dicht, antwoordden de debaters keurig netjes volgens het partijstandpunt. En wel door een rood (oneens) danwel groen feesthoedje op te zetten. In sommige gevallen zelfs twee hoedjes, bij twijfel of  nuance.

Slechts twee keer leverden de hoedjes een genadeloos en oorverdovend getoeter op van de organisatie, die nauwlettend checkte of er van partijstandpunten werd afgeweken. In beide gevallen was het VVD’er Van Oosten die meteen zei het verkeerde hoedje te hebben gepakt.

Het debat bleek een goede beurt te zijn geweest voor GroenLinks: Rik Grashoff verloor met veertig procent van de stemmen maar nipt van D66'er Ton Monasso (43 procent). Of dat zich vertaalt in extra stemmen? Bij het begin van het debat gaf maar vier procent aan te gaan stemmen op GroenLinks, 24 procent kiest voor D66, zeven procent voor VVD, 42 procent zweeft nog.