Teleporteer je vrouw

Afgelopen dinsdag stond de gelauwerde Delftse topwetenschapper prof.dr.ir. Leo Kouwenhoven op de bühne van het Paard van Troje. Liedjes zong hij niet. De hoogleraar quantumtransport gaf een bevlogen lezing over de wondere wereld van de quantummechanica, in het kader van ‘Spinoza te Paard’. Vier winnaars van de prestigieuze Spinozapremie, die Kouwenhoven in 2007 won, geven tot juni maandelijks een lezing in de Haagse poptempel.
De hoogleraar had een weinig hoopgevende mededeling voor de bezoekers. “Niemand begrijpt quantummechanica”, zo haalde Kouwenhoven Nobelprijswinnaar Richard Feynman aan. “Het is dus ook niet mijn ambitie dat u straks de deur uitgaat met een volledig begrip van de quantummechanica.”
Op het scherm achter Kouwenhoven, waar even daarvoor nog de wijsgeer Spinoza met een grote koptelefoon op te zien was, stond de Schrödingervergelijking. “Voor mij is dat een kunstzinnige uiting van de natuur”, zei de hoogleraar poëtisch. “Ik las dat na 350 jaar eindelijk alle namen van ‘De Nachtwacht’ bekend zijn. Voor ons is het de kunst om alle symbolen te benoemen en te herkennen die in deze vergelijking staan.”
Kouwenhoven maakte voor het publiek het onderscheid tussen de klassieke wereld en de quantumwereld. “De klassieke wereld is de ons bekende wereld, waar de wetten van Newton en Maxwell gelden. Causaliteit is heel normaal. Daarnaast is er de wereld van de atomen. Ik wil laten zien dat ze bestaan en dat sommige mensen dat heel mooi vinden.”
Volgens Kouwenhoven kloppen de wetten van de klassieke wereld helemaal niet in de quantumwereld. “Stel je hebt twee deeltjes, waarvan de ene rood en de andere wit is. Ze zijn dicht bij elkaar. Dan nemen ze elkaars eigenschappen over. Als je de afstand heel groot maakt tussen beide deeltjes, zelfs van hier tot aan de maan, dan houden ze beide eigenschappen. Dat is de basis van teleportatie. Dat is normaal in de quantumwereld. In onze wereld slaat het helemaal nergens op. Maar het is wel ergens op gefundeerd. We bestuderen atomen en chemische reacties. De voorspellingen zijn toetsbaar met de experimenten. Ze zijn echt, het is niet zomaar een verhaal.”
Kouwenhoven legde onder meer uit hoe ledlampjes werken. Via zogenaamde p-mails stelde het publiek vragen. Zo vroeg ‘Ben’ hoopvol of hij zijn vrouw ook kan teleporteren. De informatie van de vrouw kan wel teleporteren, maar haar lichaam niet, concludeerde Kouwenhoven. Waarom de quantumwereld zo anders is, daarop had Kouwenhoven geen antwoord. Toch kreeg het enthousiaste publiek een zeer toegankelijk en fascinerend kijkje in de keuken van deze wondere miniwereld.

Afgelopen dinsdag stond de gelauwerde Delftse topwetenschapper prof.dr.ir. Leo Kouwenhoven op de bühne van het Paard van Troje. Liedjes zong hij niet. De hoogleraar quantumtransport gaf een bevlogen lezing over de wondere wereld van de quantummechanica, in het kader van ‘Spinoza te Paard’. Vier winnaars van de prestigieuze Spinozapremie, die Kouwenhoven in 2007 won, geven tot juni maandelijks een lezing in de Haagse poptempel.
De hoogleraar had een weinig hoopgevende mededeling voor de bezoekers. “Niemand begrijpt quantummechanica”, zo haalde Kouwenhoven Nobelprijswinnaar Richard Feynman aan. “Het is dus ook niet mijn ambitie dat u straks de deur uitgaat met een volledig begrip van de quantummechanica.”
Op het scherm achter Kouwenhoven, waar even daarvoor nog de wijsgeer Spinoza met een grote koptelefoon op te zien was, stond de Schrödingervergelijking. “Voor mij is dat een kunstzinnige uiting van de natuur”, zei de hoogleraar poëtisch. “Ik las dat na 350 jaar eindelijk alle namen van ‘De Nachtwacht’ bekend zijn. Voor ons is het de kunst om alle symbolen te benoemen en te herkennen die in deze vergelijking staan.”
Kouwenhoven maakte voor het publiek het onderscheid tussen de klassieke wereld en de quantumwereld. “De klassieke wereld is de ons bekende wereld, waar de wetten van Newton en Maxwell gelden. Causaliteit is heel normaal. Daarnaast is er de wereld van de atomen. Ik wil laten zien dat ze bestaan en dat sommige mensen dat heel mooi vinden.”
Volgens Kouwenhoven kloppen de wetten van de klassieke wereld helemaal niet in de quantumwereld. “Stel je hebt twee deeltjes, waarvan de ene rood en de andere wit is. Ze zijn dicht bij elkaar. Dan nemen ze elkaars eigenschappen over. Als je de afstand heel groot maakt tussen beide deeltjes, zelfs van hier tot aan de maan, dan houden ze beide eigenschappen. Dat is de basis van teleportatie. Dat is normaal in de quantumwereld. In onze wereld slaat het helemaal nergens op. Maar het is wel ergens op gefundeerd. We bestuderen atomen en chemische reacties. De voorspellingen zijn toetsbaar met de experimenten. Ze zijn echt, het is niet zomaar een verhaal.”
Kouwenhoven legde onder meer uit hoe ledlampjes werken. Via zogenaamde p-mails stelde het publiek vragen. Zo vroeg ‘Ben’ hoopvol of hij zijn vrouw ook kan teleporteren. De informatie van de vrouw kan wel teleporteren, maar haar lichaam niet, concludeerde Kouwenhoven. Waarom de quantumwereld zo anders is, daarop had Kouwenhoven geen antwoord. Toch kreeg het enthousiaste publiek een zeer toegankelijk en fascinerend kijkje in de keuken van deze wondere miniwereld.

Lezingenreeks Spinoza te Paard, elke derde dinsdag van de maand, Paard van Troje, Den Haag.
www.paard.nl