Themaweek voor sociaal ontwerpen

Er is te weinig aandacht voor social engineering op de faculteit Bouwkunde, vindt studievereniging Stylos. Daarom zet ze zelf een themaweek op over dat onderwerp. Met lezingen over aardehuizen, gebruiksvriendelijkheid en bewegwijzering in gebouwen.

Paul Hendriksen bouwt samen met bewoners 25 aardehuizen van restmaterialen in Olst. De architect wordt daardoor ondergeschikt gemaakt aan de gebruiker. (Foto: Janneke Koldewijn)

Wie architectuur studeert is vooral bezig met het ontwerpen van een gebouw. Waarbij de uiteindelijke gebruiker een te kleine rol speelt, volgens bestuurslid Joris van Dijk van studievereniging Stylos. “De gebruiker wordt vaak ondergeschikt gemaakt aan het gebouw. Er wordt wel enig gebruikersonderzoek gedaan en met (toekomstige) bewoners gepraat, maar daar blijft het vaak bij. Dat is de arrogantie van de architect. Architecten weten niet alles, ze kunnen heel veel hebben aan de hulp van sociologen, psychologen en filosofen.”
Interdisciplinariteit moet daarom volgens Stylos meer voorop komen te staan. Maar ze ziet juist het tegenovergestelde bij de opleiding. “Op dit moment wordt de bachelor hervormd. Dit is een kans om meer interdisciplinariteit toe te voegen. Het lijkt er helaas op dat hier weinig ruimte voor is. Uit angst dat er een ‘smaakdebat’ plaats zal vinden op de faculteit.”

De vereniging wil de waarde laten zien van ‘social engineering’. Omdat de faculteit daar weinig aan doet, organiseert Stylos van 13 tot en met 17 februari de Social Engineering Week. Daarin gaat de vereniging het debat aan met bezoekers over interdisciplinariteit, gebruiksvriendelijkheid, sociologie en filosofie.
Eén van de publiekstrekkers tijdens de week is een lezing van Paul Hendriksen op donderdag. Hij bouwt samen met bewoners 25 aardehuizen in Olst, vlakbij Zwolle. De huizen worden gemaakt van restmaterialen en het dorpje moet zelfvoorzienend zijn. Maar dat is niet het enige belangrijke aan de woningen. “De bewoners zijn al in een heel vroeg stadium bij het proces betrokken. Vóór de bouwfase hadden zij al inbreng, maar ook tijdens het bouwen bemoeien ze zich er mee. De architect wordt daardoor ondergeschikt gemaakt aan de gebruiker.”

Ook andere lezingen gaan in op sociale onderwerpen. Zoals de visies van een omgevingspsycholoog en een filosoof op bouwen en ontwerpen. Er is zelfs een lezing van iemand die aan de hand van filmfragmenten analyseert hoe gebruikers naar gebouwen kijken. Verfrissende, nieuwe aanpakken die tot eyeopeners moeten leiden, volgens Van Dijk. “Ik heb ook bouwkunde in het buitenland gestudeerd en ik merkte dat daar veel meer aandacht is voor andere disciplines. In Australië volgde ik bijvoorbeeld vakken van een filosoof, die op een totaal andere manier naar gebouwen keek.”
Een onderdeel van de week, dat op meerdere dagen terugkomt, is of gebouwen wegwijzers nodig hebben. Op donderdag gaat een lezing daarover. En op woensdag is er een excursie naar Schiphol met het bureau van de meester van de wegwijzers: Paul Mijksenaar. De befaamde bordjes en iconen op onder meer Schiphol van de voormalig hoogleraar aan de TU zijn internationaal geroemd.

Van Dijk kijkt vooral uit naar de pecha kucha-sessies op woensdagmiddag. Dan worden korte presentaties gehouden. “Een architect, hoogleraar en student gaan in gesprek over vier onderwerpen: het publieke gebouw, herbestemmingen, bouwen in het buitenland en woningbouw. Dat is bijzonder omdat er geen hiërarchie is tijdens de sessies. Die partijen zie je op die manier niet vaak samen. Ik hoop dat het, net als de rest van de week, tot een levendige discussie en nieuwe inzichten leidt.”

Social Engineering Week van Stylos. Van 13 tot en met 17 februari in de Oostserre van faculteit Bouwkunde, Julianalaan 134.
www.stylos.nl/sew