In Amerika (2)

The New American University. De titel van Michael Crows inaugurele rede liet geen enkele twijfel bestaan over de ambities van de bestuursvoorzitter van Arizona State University (ASU). Bij zijn aantreden in 2002 stelde Crow zich ten doel ASU om te vormen tot de nieuwe gouden standaard van het Amerikaanse onderwijssysteem. Dat systeem is volgens Crow hard aan vernieuwing toe, als het op een zinvolle manier wil bijdragen aan de brede maatschappelijke vraagstukken van deze tijd. Topuniversiteiten als Harvard, Yale, MIT en Princeton staan in zijn ogen symbool voor een verouderd model dat zich kenmerkt door zijn kachelpijpstructuur: de wetenschappelijke disciplines zijn gevangen in hun eigen nauwe probleemdefinities die alleen maar kunnen leiden tot gedeeltelijke oplossingen, terwijl de werkelijke, grensoverschrijdende uitdagingen onaangeroerd blijven. De nieuwe Amerikaanse universiteit daarentegen staat midden in de samenleving en neemt met probleemgestuurd onderzoek het voortouw in lokale en globale duurzaamheidkwesties.
Het bleef niet bij mooie woorden alleen. In zijn strijd tegen de academische verzuiling gooide Crow de hele blokkendoos van faculteiten en afdelingen overhoop en begon opnieuw te bouwen. Hij verving 20 van de 23 decanen, schafte diverse afdelingen af en richtte interdisciplinaire onderzoekscentra op zoals het Biodesign Institute, het Global Institute of Sustainability, en de School of Earth and Space Exploration, waar wetenschappers van diverse pluimage aan probleemgestuurde onderzoeksprojecten werken. ‘Intellectuele fusie’ is daarbij het sleutelwoord: onderzoekers kijken voorbij de grenzen van hun eigen disciplines en proberen gezamenlijke oplossingen te formuleren voor maatschappelijke vraagstukken. Zo werken microbiologen, procesingenieurs en sociale wetenschappers in het project Tubes in the Desert samen aan de productie van biobrandstoffen uit zonne-energie met behulp van blauwalgen.
Niet iedereen is even blij met de dadendrang van de voorzitter. Critici menen dat de bemoeizucht van Crow de universiteit uiteindelijk zal opbreken. Studenten klagen over de fors toegenomen studiekosten. Hoogleraren voelen zich onbegrepen, spreken over oude wijn in nieuwe zakken. Maar vooralsnog stijgen zowel de studentenaantallen als het aanzien van de universiteit in rap tempo. ASU is de jongste universiteit in de top 100 research/universities van de Carnegie Corporation, sponsors staan in de rij om onderzoeksprojecten te financieren en rondom de campus schieten nieuwe universiteitsgebouwen als paddenstoelen uit de grond. Zeven jaar na zijn aantreden is Crow een heel eind op weg met de verwezenlijking van zijn droom.
De succesvolle ondernemer die in een paar jaar tijd in zijn eentje een imperium uit de grond weet te stampen: Amerikaanser kan het niet. Toch zouden delen van het succesverhaal van Crow ook op universiteiten in andere culturen van toepassing kunnen zijn. Dat wetenschappelijke kwaliteit en maatschappelijke relevantie elkaar niet hoeven te bijten bijvoorbeeld. Dat interdisciplinair onderzoek tot onverwachte inzichten kan leiden. En vooral: dat breken met oude tradities vitaliserend kan werken. Misschien kunnen de ideeën van academische ontzuiling en interdisciplinariteit ook een frisse wind in de Hollandse polder laten waaien. Wie weet: misschien staat de nieuwe Nederlandse universiteit straks wel in Delft.

Dit is het tweede deel van een drieluik over het leven aan de Arizona State University.

Drs. Daan Schuurbiers is onderzoeker bij de werkgroep biotechnologie en maatschappij.