Column: Van der Duin

Goeroe

Geloof het of niet, maar in mijn vorige werkkring werd ik bij presentaties vaak aangekondigd als goeroe. En daar werd ik nogal zenuwachtig van. Niet omdat ik bang was de hooggespannen verwachtingen niet te kunnen waarmaken, maar omdat mensen echt in het mij toebedeelde predicaat gingen geloven en de term ‘goeroe’ als compliment voor mij beschouwden.

Sinds mijn aanstelling bij de TU Delft ben ik deze status snel kwijtgeraakt. Immers, wetenschappers worden tegenwoordig beschouwd als maatschappelijk ongevaarlijk, alle pogingen tot valorisatie ten spijt. Sterker nog, als ik een lezing buiten onze veilige campus geef, wordt mij vaak van te voren op het hart gedrukt om het niet te wetenschappelijk te maken. Nu predik ik de slogan ‘Nothing as practical as a good scientific theory’ maar dat is in veel gevallen onvoldoende de onrust vooraf weg te nemen. Je kunt je voorstellen hoe dat gaat bij een voorbespreking van een seminar of iets dergelijks. “Er moet ook een wetenschapper bij.” “Ja, maar niet zo eentje die de dingen zo ingewikkeld maakt en een verhaal vertelt waar we niets mee kunnen.”

De angst voor wetenschap en voor wetenschappers is veelbetekenend voor het maatschappelijk klimaat in Nederland. Wetenschap is ook maar een mening, wetenschap kost alleen maar geld, wetenschap staat te ver van de praktijk af. Het bijvoeglijk naamwoord ‘wetenschappelijk’ dwingt niet meer automatisch respect af. Niet voor niets ontvangen de beoefenaars van deze activiteit een karig loon vergeleken met al die andere waardevolle beroepen die onze samenleving vooruit helpen in de vaart der volkeren. Er zijn van die lijstjes met de status van verschillende beroepsgroepen en ik kan me niet voorstellen dat de status van wetenschappers de laatste jaren is gestegen. Ook in Den Haag kan de wetenschap weinig goed doen. Het Rathenau Instituut heeft becijferd dat de Nederlandse overheid de komende jaren jaarlijks 200 miljoen euro minder uitgeeft op wetenschappelijk onderzoek. Dat staat in schril contrast met de jaarlijkse budgetoverschrijdingen in de gezondheidszorg die zonder veel morren door de minister van Financiën worden aangevuld. Wie uitrekent wat hij maandelijks uitgeeft aan zorg zal zich een hoedje schrikken. En vergelijk dat met de maandelijkse uitgaven aan de gratis schoolboeken. Dreigende bezuinigingen op de gezondheidszorg worden snel omgerekend in een mogelijke toename van dodelijke slachtoffers. Dan is het inderdaad veel makkelijker om een wetenschappelijke opleiding of laboratorium te sluiten, omdat daar in de regel geen doden vallen. Wetenschap is immers een kwestie van de lange adem. De onderwijslobby in Den Haag zou eens in de leer moeten gaan bij de gezondheidszorglobby.

Wetenschappers moeten weer goeroes worden om haar gezag te herstellen. Als voorgangers van een samenleving die bijna alles dankt aan de wetenschap. En wetenschappers moeten elkaar helpen. Zoals in een sketch van Koot en Bie waar een kale man te rade gaat bij een ‘professor in de haar’. Het blijkt dat de ‘professor in de haar’ die titel heeft omdat een andere ‘professor in de haar dat heeft gezegd… Na de revenge of the nerds is het nu hoog tijd voor de revenge of de goeroes.

Patrick van der Duin is toekomstonderzoeker bij de sectie technology, strategy and entrepeneurship van de faculteit Techniek, Bestuur en Management. 

Patrick van der Duin

Patrick van der Duin is toekomstonderzoeker bij de sectie technology, strategy and entrepeneurship van de faculteit Techniek, Bestuur en Management. 

Van der Duin: