Geslaagde lancering Goce-satelliet

Een omgebouwde Russische kernraket bracht gisteren de Goce-satelliet om 15:21 uur Nederlandse tijd vanuit Plesetsk Kosmodroom in de juiste baan om de aarde.

GOCE satelliet

De Goce-satelliet in de ruimtesimulator bij Estec in Noordwijk. (Foto: ESA)

Dr. Bert Vermeersen van de groep astrodynamica & satellietsystemen (Luchtvaart en Ruimtevaarttechniek) woonde de lanceringsbijeenkomst bij in Estecs bezoekerscentrum in Noordwijk. “Maandag ging het niet door omdat een deur van de lanceertoren niet opende. Maar dinsdag liep de lancering vlekkeloos. Pas anderhalf uur later, toen op de seconde af het eerste signaal van de satelliet doorkwam, gleed de spanning af. Toen wisten we dat de satelliet actief was en bovendien in de juiste baan terecht was gekomen.”
“Het was echt feest,” zegt ook dr.ir. Rune Floberghagen, een Delftse alumnus die het tot mission manager van de Goce-missie heeft geschopt. Hij zag de lancering in het Esrin communicatiecentrum in Frascati, Italië. “Het was
vrijwel meteen duidelijk dat de zonnecellen werkten en dat de satelliet het doet. Bovendien is de luchtdichtheid laag, zodat we goede metingen tegemoet kunnen zien.”
De Goce zwaartekrachtmissie van ESA (Gravity field and steady-state Ocean Circulation Explorer) heeft Delftse wortels. Het was prof.dr. Reinier Rummel, tot 1992 hoogleraar ruimtegeodesie in Delft, die het initiatief nam voor deze onderzoekssatelliet. Vermeersen: “Het was zijn droom.” Bij de bepaling van de baan speelt de L&R-groep astrodynamica & satellietsystemen van prof.ir. Boudewijn Ambrosius bovendien een actieve rol. Dr.ir. Pieter Visser leidt de groep baanbepaling en wordt daarin bijgestaan door twee tot drie medewerkers.
De juiste baan is van groot belang voor deze missie, die tot taak heeft de zwaartekracht van de aarde met een ongekende nauwkeurigheid in kaart te brengen. “De versnellingsmeters zijn zo gevoelig dat ze het neerdalen van een sneeuwvlokje op het dek van een supertanker kunnen meten”, vertelde een van de ontwerpers aan de BBC-radio. Ook de lage baan (270 km hoogte) is gekozen vanwege een zo sterk mogelijk gravitatiesignaal. Het nadeel is wel dat de zeer ijle lucht daar de satelliet afremt, maar twee ionenmotoren compenseren dat automatisch door hoogte en snelheid constant te houden.
Zwaartekrachtmetingen hebben verschillende toepassingen, maar mogelijk de belangrijkste is de studie van oceaanstromingen. Uit de combinatie van zwaartekrachtgevens met zeespiegelmetingen zijn snelheid en richting van oceaanstromingen af te leiden. Die zijn op hun beurt weer van belang voor verbeteringen van klimaatmodellen.
Voorlopig moeten wetenschapocepers nog even geduld oefenen. Floberghagen verwacht dat hij in juli de verantwoordelijkheid voor de missie over kan nemen van de projectmanager. Tot die tijd is men bezig met regelsystemen en ijking van de satelliet. Maar dan duurt het tot januari 2010 voordat de eerste data beschikbaar komen, verwacht Vermeersen. De missie zal volgens planning 20 tot 24 maanden duren, lang genoeg om het zwaartekrachtveld tot in detail te meten.

Zie de lancering op BBC-site

Luister naar Floberghagen op BBC