Drijven in ondiep water

Een binnenvaartschipper kijkt wel uit voordat hij met zijn boot een ondiepe rivier op vaart; voor hij het weet kan hij geen kant meer op. Onzin, ontdekten vier 3mE-studenten: niets zo sterk als de kracht van de natuur.

Mark Paalvast: “O nee, we hebben iets ontdekt, dachten we.” (Foto: Sam Rentmeester)

Iedereen die met Aquaplay heeft gespeeld weet: als je een bootje wilt laten varen, moet je zorgen voor water. En niet al te ondiep, want dan loopt je bootje vast op de bodem. Precies de reden dat veel binnenvaartschepen de Rijn mijden in periodes van droogte. Niet alleen kost varen in ondiep water meer brandstof; als het schip vastloopt, zijn de consequenties enorm. Maar: techniek betekent vooruitgang en gelukkig zijn er altijd TU-studenten die met interessante ontdekkingen komen. Zoals Mark Paalvast (22), Arno Dubois (21), Dominik Fallais (22) en Erik Rotteveel (22). Voor hun bachelor-eindproject bij 3mE onderzochten zij de ‘squateffecten in extreem ondiep water’. Ofwel: in hoeverre duwt een binnenvaartschip in een vaargeul waarin het water lager staat dan twee meter onder de kiel, het water zo ver weg, dat het vastloopt? En wat blijkt nou: een schip dat over een rivier vaart, zakt altijd een beetje met water en al naar beneden (squat). Hoe ondieper het water, hoe verder dat schip wegzinkt. Maar dat proces keert op een bepaald moment om, en dan duwt het extreem ondiepe water het schip juist omhoog. “De wrijving van het water onder de boot blijkt dominant”, zegt Mark Paalvast. Niets zo sterk als de kracht van de natuur: “Dat water wil koste wat kost onder de boot door en duwt het schip op een gegeven moment gewoon omhoog.”
Eureka! Dit zou zomaar een revolutie in de binnenvaart kunnen betekenen. “Dat zou inhouden dat schepen de Rijn bij droogte niet automatisch hoeven te mijden”, aldus Paalvast. En dat is wel zo prettig voor de economie. De studenten schrokken zich een hoedje. “O nee, we hebben iets ontdekt, dachten we! Nu moesten we onze inzichten bijstellen, én bedenken waardoor dit effect nu veroorzaakt werd. Omdat het ónze vinding was, was dat niet zomaar even op te zoeken in de boeken.”

Daarbij: of het écht zo werkt is nog de vraag. De studenten testten hun theorie op modelschaal, in een flumetank met stroming. Voor hun bachelor-eindproject maakt het niet uit, dát gaat erom dat de studenten aantonen dat ze gedegen onderzoek kunnen verrichten. Nou en of, ze kregen een 8. Paalvast en consorten kunnen rustig slapen. “Want de uitkomst van ons onderzoek is natuurlijk prachtig, maar dat we er cum laude mee slagen is misschien wel net zo mooi.”

Onderzoek: ‘Squateffecten in extreem ondiep water’
Eindcijfer: 8