'Prestatieafspraken ongrondwettelijk'

Volgens staatssecretaris Zijlstra is er niets mis met de prestatieafspraken die hij met universiteiten en hogescholen wil maken. Onzin, zegt hoogleraar onderwijsrecht Paul Zoontjens: “Wat de staatssecretaris wil, is in strijd met de Grondwet.”


 

Woensdag stuurde staatssecretaris Zijlstra een brief naar de Tweede Kamer waarin hij uitlegt dat zijn plannen voor prestatieafspraken over onder meer het studiesucces en de hoeveelheid contacturen niet indruisen tegen de Grondwet. Volgens hem is de vrijheid van onderwijs niet in het geding. Instellingen mogen zelf bepalen hoe ze onderwijs geven, maar ze moeten wel aan ‘deugdelijkheidseisen’ voldoen. Hij gaat de plannen van de instellingen zuiver en alleen toetsen op ‘ambitie’ en ‘realiteitszin’ en dat mag, aldus de bewindsman.

Fout, zegt de Tilburgse hoogleraar onderwijsrecht Paul Zoontjens. En Zijlstra had het kunnen weten: vorige week verscheen een advies van de Onderwijsraad over artikel 23 van de Grondwet, waarin de vrijheid van onderwijs is geregeld. Zoontjens, die lid is van de Onderwijsraad: “Daarin staat duidelijk uitgelegd wat die ‘deugdelijksheidseisen’ zijn waarnaar Zijlstra verwijst. Dat zijn objectieve, in de wet neergelegde eisen, zodat instellingen precies weten waar ze aan toe zijn. Zulke eisen staan nu ook al in de wet, bijvoorbeeld over het fusieverbod en over accreditatie.”

“Door de plannen van de verschillende instellingen te beoordelen gaat de staatssecretaris zelf uitmaken wat deugdelijk onderwijs is en wat niet. Maar in artikel 23 is vastgelegd dat het de wetgever is die dit bepaalt – niet de scholen en niet de staatssecretaris. In dit plan beheert de staatssecretaris het geld en beoordeelt hij of een instelling aan de eisen voldoet. Dat mag niet, tenzij het in de wet staat. Alles wat betrekking heeft op de kwaliteit van het onderwijs en waar geld tegenover staat, moet in de wet staan.

Zijlstra zegt dat er geen probleem is omdat hij alle instellingen volgens dezelfde criteria behandelt.
“Het probleem is dat de beoordelingscriteria uiterst vaag zijn. Volgens artikel 23 moeten er heldere criteria zijn opgesteld over wat deugdelijk onderwijs is. Dat gebeurt nu niet. Hogescholen en universiteiten moeten van Zijlstra met een plan komen en daarvoor krijgen ze financiering. Als Zijlstra het tenminste goed vindt, anders niet. Op deze manier hebben de instellingen geen enkel zicht op wat ze moeten doen. Dat maakt het ongrondwettelijk.”

Zijlstra zegt dat hij kaders schept waarbinnen de instellingen vrij zijn om zelf te bepalen hoe ze onderwijs geven.
“Hij kan de prestatieafspraken op zich wel in een algemene maatregel van bestuur vastleggen, maar dan moeten het duidelijke normen zijn. Bijvoorbeeld: instellingen moeten een profileringsplan hebben, minimaal twaalf contacturen per week geven en een docent-studentratio hebben van maximaal één op vijftien. Dan zijn alle regels ook voor iedereen gelijk. Niettemin heb je dan nog steeds een verwijzing in de wet nodig dat prestatieafspraken mogelijk zijn.

Bemoeit de staatssecretaris zich te veel met het onderwijs?
“Ja, hij bemoeit zich inhoudelijk heel veel met het onderwijs, terwijl dat aan de wétgevende macht is, niet aan de uitvoerende.

Volgens de staatssecretaris is er geen probleem als de Raad van State met zijn plan akkoord gaat.
“De staatssecretaris beroept zich op de verkeerde argumenten. De Raad van State zal dat ongetwijfeld ook zeggen. Dit kan niet in een simpel besluit van de staatssecretaris worden vastgelegd. Zeker niet als er sprake is van zulke vage criteria en plannen, want dan betekent het gewoon dat de staatssecretaris degene is die over het geld gaat, terwijl dat op dit punt de wetgever moet zijn.”

“Als Zijlstra een dergelijk advies van de Raad van State opvolgt, dan zal hij de criteria voor prestatieafspraken alsnog moeten vastleggen in een wetsvoorstel. Hij kan dat advies ook naast zich neerleggen, als zijn plan door de Ministerraad wordt goedgekeurd. Maar dan loopt hij wel het risico dat instellingen naar de rechter zullen stappen om de maatregel aan te vechten. De rechter kan die dan vernietigen.”


01 september 2014 16.22

Geen Ninja Turtles, wel TU-colleges

Geen Ninja Turtles, wel TU-colleges Masterstudenten van de TU Delft vonden het nogal ‘speciaal’ om vandaag colleges te krijgen in de bioscoop en het Legermuseum. De bioscoopfauteuils zorgden voor een ‘zachtaardig begin’.
01 september 2014 09.34

'Gebrek aan urgentie bij universiteiten'

Nederlandse universiteiten hebben last van 'een merkwaardig gebrek aan urgentie', concluderen de wetenschappers van Science in transition aan de vooravond van het nieuwe collegejaar.

01 september 2014 08.00

Plastic beker taboe

‘Wij drinken melk uit een beker. En jij?’ Dat meldden borden in de kantine van Industrieel Ontwerpen afgelopen weken, waarna bezoekers alleen plastic bekers naast de melktap vonden.Foutje van Sodexo.
29 augustus 2014 12.35

Wouter Bos: 'Kom te laat en je valt op'

Kom bij vergaderingen te laat binnen en ga te vroeg weg. Dan val je op, vertelde Wouter Bos aan honderden nieuwe eerstejaars studenten van de Vrije Universiteit in een grappige toespraak over netwerken.

29 augustus 2014 12.34

Bussemaker ligt niet wakker van oud-studenten die niet aflossen

Onderwijsminister Bussemaker maakt zich geen zorgen over oud-studenten die hun studieschuld tijdelijk niet aflossen. “De genoemde cijfers zijn voor mij geen verrassing, noch een bron van ongerustheid.”
28 augustus 2014 21.51

Thom de Graaf: scheiding hbo en wo niet meer van deze tijd

De strikte scheiding tussen mbo, hbo en wo is niet meer van deze tijd en op den duur ook niet meer houdbaar, zei de voorzitter van de Vereniging Hogescholen zojuist.

  Meer