'Opleidingen moeten in vijf jaar te doen zijn'

De politiek dwingt de TU Delft tot kwaliteitsverlaging, meldde de Delftse studentenvakbond VSSD in een persbericht. Collegelid Paul Rullmann reageert.

Het persbericht van de VSSD leidde tot Kamervragen. Heeft de TU al wat van het ministerie gehoord?
“Nee, we hebben op onze website gezegd dat we met onderwijsverandering bezig zijn. Dat stukje heb ik aan het ministerie gestuurd. Ik zag dat staatssecretaris Zijlstra op 15 januari in De Rode Hoed discussieert over hoger onderwijs en voordat je het weet roept iemand dat ze bij de TU ook al de kwaliteit naar beneden doen. Dat is helemaal niet aan de orde. Wij zijn met een ingrijpend proces bezig. Waarom doen we dat? Studenten doen hier lang over hun studie. Dat komt door de student zelf of door het programma dat vaak te vol is. Het kan ook een gevolg zijn van de individuele docent die denkt: die student doet er zeven jaar over dus dit boekje is ook interessant en kan er ok nog wel bij. Ook de werkgever heeft er vaak zeven jaar over gedaan, dus die verwacht van een nieuwe ingenieur dat die er ten minste zeven jaar over gedaan heeft. Wij hebben vastgesteld dat het maatschappelijk steeds minder is geaccepteerd dat je zo lang over je studie doet. Het programma moet in vijf jaar te doen zijn. Dat verwacht de samenleving ook van ons. Mensen die van de TU af komen zitten in een internationale competitieve arena. Iemand die zeven of acht jaar over zijn studie doet, staat daarin op achterstand. Daarom houden we alle opleidingen eens goed tegen het licht, gaan alle faculteiten hun opleidingen omvormen tot modulair onderwijs. Zij kijken daarbij ook of de studielast wel naar behoren is. Er zijn opleidingen waarvan de studielast prima is en er zijn er waarvan je kunt zeggen: die zitten behoorlijk vol. Een voorbeeld is Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek (LR). De faculteit heeft haar programma recent veranderd. Zowel de bachelor als de master. Dat zijn echt prachtige programma’s geworden, op één punt na: het blijft een vol programma. Op sommige punten is het misschien nog wel voller geworden. Uit enthousiasme. Daar is nu de VSSD op wakker geworden.”

Grootste punt van de VSSD is de politiek: die dwingt de TU tot kwaliteitsverlaging. “De TU staat met haar rug tegen de muur”, stelt de vakbond. “De enige manier om aan de wensen van de politiek te voldoen is dat studenten dan maar minder leren.”
“Daar ben ik het niet mee eens. We hebben deze actie op studiesucces ingezet voordat er sprake was van langstuderen of een boete. Die boete heeft overigens wel als katalysator gewerkt, dat is onmiskenbaar zo. Maar we hebben zelf vastgesteld dat het maatschappelijk niet meer acceptabel is om zo lang te studeren. Internationaal prijs je jezelf langzaam uit de markt. Daar is die boete overheen gekomen.”

Die boete speelt dus wel een rol.
“Jazeker. Je zou kunnen zeggen: die boete geeft nog eens extra aan dat de samenleving dit niet meer accepteert.”

Terecht?
“Ik vind van wel. Als iemand er zeven of acht jaar over doet, of tien jaar en hij betaalt daarvoor een boete, dan heb ik daar geen probleem mee. Je ziet dat we nu allemaal zijn gewend aan die zeven jaar. Het onderwijs moet ervoor zorgen dat het in vijf jaar kan. Het is niet een mindere ingenieur.”

Dat zegt de VSSD wel. LR gaat de studielast met vijftien procent verlagen. Dat staat letterlijk in het plan van de faculteit. “Je leert minder”, zegt VSSD-voorzitter Mariska Heidema daarover. Zij heeft een punt: studenten die straks afstuderen, hebben minder geleerd dan de mensen die nu afstuderen.
“Klopt.”

En dus hebben ze minder expertise, zoals de VSSD stelt.
“Dat is de vraag. De vraag is of alles wat je leert bijdraagt aan het feit dat je een uitstekende ingenieur bent. Wij bieden een programma waarin je in vijf jaar een uitstekende ingenieur wordt. Nu kun je zeggen: ik doe er nog extra bij, want dat is ook wel goed. Ik kan dus een zevenjarige studie maken. Of een achtjarige. Dat draagt allemaal bij aan de ontwikkeling van de ingenieur. Maar ergens is een grens. Wij vinden dat je in vijf jaar een student kunt afleveren die buitengewoon geschikt is als ingenieur. En natuurlijk kun je extra dingen doen, maar ik zou zeggen: doe dat vervolgens in je eigen tijd. Of in het bedrijf waarin je werkt. Je kunt je op allerlei manieren blijven scholen. De vraag is: wat is de kern die wij afleveren?”

Maar diegenen die straks afstuderen, hebben minder geleerd.
“Kwaliteit is niet hetzelfde als kwantiteit. Dus je kunt een goede ingenieur zijn die het vak goed beheerst. Als je daar extra bijleert, word je nog beter. Ik heb met de VSSD gesproken en die zegt: eigenlijk zou je er dus een zevenjarige studie van moeten maken. Maar zo zit het niet in elkaar: we hebben financiering voor vijfjarige studies.”

Eigenlijk geeft de TU nu dus een zevenjarige studie? De TU geeft te veel?
“Ja, wij geven te veel. Op onderdelen. Bij LR. Ik zou niet durven zeggen dat het zeven jaar is, maar het programma zit voller dan vijf jaar. Er zijn meer plekken in de universiteit waar dat zo is. Dat is mooi wanneer dat voor iedereen dezelfde hobby is, maar als je zegt: we moeten het in vijf jaar kunnen doen - met een serieuze en goede ingenieur - dan moet er hier en daar wat af. Als docenten zeggen: ‘Er kan van mijn vak niks af’, of als studenten zeggen: ‘Dit is een vermindering van de kwaliteit’, vind ik dat op zichzelf goede tekenen. Het betekent dat iedereen hier inhoudelijk betrokken is bij het vakgebied en dat graag wil bewaken. Dat snap ik. Tegelijkertijd blijf ik zeggen: we hebben de gelegenheid om in vijf jaar iemand een ingenieursdiploma mee te geven. Laten we dan ook zorgen dat ons dat lukt.”

De VSSD vindt dat de TU als alternatief zou kunnen kijken naar een administratieve aanpak. Kijk hoe de jaren worden geteld. Als studenten bestuurswerk doen, moeten ze ingeschreven blijven staan om RAS-maanden te krijgen. Waarom schrijft de TU die studenten niet uit?
“Dat is een voorbeeld van ‘hoe omzeil ik de boete?’. Dat is niet: ‘hoe zorg ik dat een studie in vijf jaar gedaan kan worden’. Mijn optiek is: in vijf jaar moet je die studie goed kunnen afronden. Drie plus twee. En dan heb je een jaar extra in de bachelor en een jaar extra in de master. Je kunt je dus afvragen: wordt het nog aantrekkelijk om straks bestuursactiviteiten, projecten en studentenraad te doen als je weet dat er een boetedreiging is. Dat zou wel eens minder kunnen worden. Kun je dat omzeilen? Bestuurswerk doen en je uitschrijven is een ingewikkelde puzzel. Bestuursmaanden mogen wij alleen maar uitgeven aan mensen die ingeschreven staan. Dat is een wettelijke toekenning. Op het moment dat iemand zich uitschrijft komen er allerlei problemen: het recht op een ov-jaarkaart vervalt, de studentenhuisvesting en –gezondheidszorg vervalt. Daarvan moet je je afvragen: wil ik die nadelen meenemen? Ik heb er geen antwoord op, maar ik weet dat alle studentenorganisaties driftig aan het puzzelen zijn.”

Compensatoir toetsen: een onvoldoende compenseren met een voldoende. Directeur onderwijs Aldert Kamp zegt: als je strikt redeneert gaat het niveau omlaag, want tot vorig jaar mocht je een vijf in je bachelor hebben.
“Dat compensatoir toetsen speelt alleen maar binnen een module. In een module zit een aantal onderdelen met tussentoetsen. In die tussentoetsen kun je compenseren ten opzichte van het eindcijfer. Als je nu een toets doet en je hebt zeven vragen voldoende, zou je ook raar opkijken als je een onvoldoende kreeg omdat je drie vragen fout hebt. Dan vind je het ook normaal dat je het compenseert met de zeven die je goed hebt. Er zit natuurlijk wel een grens aan. Ieder gemiddelde is een afvlakking, dat klopt wel, maar ik ben niet bevreesd dat je hierdoor nu de kwaliteit verlaagt.”

Op twitter valt te lezen dat je toch niet wilt dat er een brug instort omdat studenten een onderdeel mochten compenseren.
“Nou, ik weet een paar voorbeelden van bruggen waar gediplomeerde ingenieurs aan gewerkt hebben. Bruggen die gerepareerd moesten worden door onvoorziene verzakkingen. Dus dat is op zichzelf geen garantie. Het is wel een mooi beeld, maar dat is volstrekt niet aan de orde. Kwaliteit staat voor ons, voor docenten en gelukkig ook voor studenten voorop. Daar zie ik geen aantasting van.“

Die plannen moeten van de TU in twee jaar operationeel zijn, maar volgens Kamp is dat nooit mogelijk. Hij zou zijn geld er nooit op zetten dat iedereen in 2013 klaar is. Kortom: het gaat niet lukken.
“Dat is voor rekening van Kamp. We hebben alle faculteiten gevraagd met een globaal plan te komen. Die plannen zijn net binnen en worden nu bekeken. De stuurgroep van dit project reageert daar vervolgens op. Daarna gaan we met de faculteiten in gesprek en kijken we wat realistisch is. Er zijn ook faculteiten die zeggen laten we het zo snel mogelijk doen. Als er één ding is wat ik hier geleerd heb, is dat iedere faculteit echt verschillend is. We hebben Industrieel Ontwerpen als voorbeeld, die faculteit heeft dat al gedaan en heeft er ervaring mee.”