‘Catshuisplannen te mager of zelfs contraproductief’

De woningmarkt moet uit het slop, maar door de val van het kabinet-Rutte kan het nog wel even duren voordat er maatregelen worden genomen. Peter Boelhouwer, hoogleraar housing systems en directeur van het onderzoeksinstituut OTB, vindt die paar maanden vertraging niet zo erg.

Peter Boelhouwer: “De politiek is er al tien jaar mee bezig, maar schuift de hete aardappel steeds door.” (Foto: Hans Krüse)

Is het voor de woningmarkt goed of slecht nieuws dat het kabinet-Rutte is gevallen?
Het is goed nieuws. De maatregelen die in het Catshuis zijn bedacht, waren te mager of zelfs contraproductief. Zo zou de beperking van de hypotheekrenteaftrek alleen gaan gelden voor nieuwe kopers, waardoor de verschillen tussen insiders en outsiders op de markt alleen maar groter zouden worden. Zo blijft de woningmarkt ontoegankelijk.”

U en andere experts zeggen al jaren dat de markt hervormd moet worden, met als belangrijkste maatregel het volledig afschaffen van de hypotheekrenteaftrek. Is het niet frustrerend dat dat maar op zich laat wachten?
“Je weet dat beslissingen als deze tijd kosten en niet in een achternamiddag genomen worden. We hebben het over veranderingen die tientallen jaren tijd nemen. Dan maken die paar maanden vertraging niet zoveel uit. Het is bemoedigend dat we met ons onderzoek en met onze adviezen de geesten rijp hebben kunnen maken voor verandering.”

Als u het voor het zeggen had, wat zou er dan nu moeten gebeuren?
“Voordat de hypotheekrenteaftrek verlaagd kan worden, moeten we eerst de markt herstellen. Dat kan door de overdrachtsbelasting blijvend te verlagen en voor starters helemaal af te schaffen. Ook kun je startende huishoudens subsidiëren. Daar is de overheid een paar jaar geleden mee gestopt. Het kost wel wat, maar dat haal je dubbel en dwars via extra belastinginkomsten terug. Verder moet de bouwnijverheid gestimuleerd worden en moeten de woningcorporaties niet te hard worden aangepakt. En we moeten de leencapaciteit bekijken. Regels omtrent lenen zijn steeds strikter geworden, maar nu vindt zelfs het Nibud ze te strak.”

Daarna komt dan de gewraakte afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Hoe hard gaan huiseigenaren dat voelen?
“Als we de aftrek in één keer zouden afschaffen, zouden de huizenprijzen met ongeveer twintig procent dalen. Maar geen normaal denkend mens zou het zo aanpakken. Het moet heel geleidelijk, over tientallen jaren. De lasten van huiseigenaren zijn lager dan die van huurders. De meeste mensen kunnen in de toekomst gemakkelijk wat meer betalen. Daar komt bij dat de afschaffing van de renteaftrek onlosmakelijk verbonden is met een verlaging van de inkomstenbelasting, waarmee je welvaartswinst creëert.”

Wat moet er op de huurmarkt veranderen?
“Het is heel belangrijk om de positie van sociale verhuurders te veranderen, met de nieuwe Woningwet. Ze werken marktverstorend, omdat ze lage rendementseisen hanteren en het externe toezicht is niet goed geregeld. De politiek is er al tien jaar mee bezig, maar schuift de hete aardappel steeds door. Telkens als een besluit nabij is, valt er een kabinet. Als je het hebt over frustratie: dit is wel frustrerend. Het moet overigens nu ook van Brussel gebeuren.”

Wat raadt u starters in deze onzekere tijden aan: kopen of huren?
“Zie je kopen alleen als een investering, dan zou ik het niet doen. Maar als je ergens langer wilt wonen, dan zou ik niet wachten. Alleen, de meeste starters wonen maar een paar jaar in hun eerste huis. Daarna kun je onder de huidige omstandigheden alleen met verlies verkopen. Ik zou het mijn eigen kinderen afraden. Ze kunnen beter huren. Het probleem is alleen vaak dat huren ook niet lukt.”